Alerji Testleri Nasıl Yapılır?

Alerji, bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan maddelere aşırı tepki vermesi durumudur. Alerjenler olarak adlandırılan bu maddeler polen, toz akarları, hayvan tüyleri, besinler veya ilaçlar olabilir. Alerji testleri, hangi maddelere karşı alerjik olduğunuzu belirlemek için kullanılır.

Alerji Testlerinin Önemi

Alerjik hastalıklar dünya genelinde giderek artmaktadır. Alerjik rinit, astım, egzama, besin alerjileri ve anafilaksi yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir.

Alerji testleri, tetikleyici alerjenleri belirleyerek hedefli tedavi ve kaçınma stratejileri geliştirmeye olanak tanır. Doğru tanı, gereksiz kısıtlamalardan kaçınmayı ve alerji aşıları (immünoterapi) gibi tedavilerin planlanmasını sağlar.

Testler, şikayetlerin gerçekten alerjiye mi yoksa başka nedenlere mi bağlı olduğunu anlamaya da yardımcı olur.

Deri Prick Testi

Deri prick testi, en yaygın kullanılan alerji testidir. Hızlı, güvenilir ve ekonomiktir. Genellikle ön kolun iç yüzeyine veya sırta uygulanır.

Test sırasında cilde küçük damlalar halinde alerjen ekstreleri damlatılır. Her alerjen için ayrı bir damla kullanılır. Damlalar üzerinden özel bir lanset ile ciltte küçük çizikler veya delikler açılır.

Sonuçlar 15-20 dakika içinde değerlendirilir. Alerjik reaksiyon varsa, o bölgede şişlik (papül) ve kızarıklık oluşur. Papülün boyutu ölçülür ve kaydedilir.

Test, kontrol maddeleri de içerir. Histamin pozitif kontrol olarak kullanılır ve cildin tepki verme kapasitesini gösterir. Serum fizyolojik negatif kontrol olarak kullanılır.

Deri prick testi, solunum alerjenleri (polen, toz akarları, küf, hayvan tüyleri) ve bazı besin alerjileri için uygundur.

İntradermal Test

İntradermal test, deri prick testinden daha hassas ancak daha az spesifiktir. Alerjen ekstreleri ince bir iğneyle cilt altına enjekte edilir.

Bu test, prick testi negatif olduğunda ancak alerji şüphesi devam ettiğinde kullanılabilir. Özellikle ilaç ve böcek zehiri alerjilerinde tercih edilir.

İntradermal test, daha yüksek yanlış pozitif oranına sahiptir. Ayrıca sistemik reaksiyon riski prick testine göre daha yüksektir.

Yama (Patch) Testi

Yama testi, gecikmeli tip alerjik reaksiyonları tespit etmek için kullanılır. Özellikle kontakt dermatit (cilt alerjisi) tanısında değerlidir.

Şüpheli alerjenler özel bantlar üzerine yerleştirilir ve sırta yapıştırılır. Bantlar 48 saat yerinde kalır. Sonuçlar bantların çıkarılmasından 48 ve 72-96 saat sonra değerlendirilir.

Pozitif reaksiyon, kızarıklık, papüller ve veziküller şeklinde görülür. Metal alerjileri (nikel), kozmetik bileşenleri, lateks ve çeşitli kimyasallar için kullanılır.

Kan Testleri (Spesifik IgE)

Kan testleri, alerjene özgü IgE antikorlarını ölçer. ImmunoCAP ve benzeri yöntemler yaygın kullanılır.

Kan testlerinin avantajları vardır. Antihistaminik kullanımı sonuçları etkilemez. Şiddetli alerjik reaksiyon riski yoktur. Yaygın cilt hastalığı olan hastalarda uygulanabilir.

Dezavantajları arasında maliyet, deri testlerine göre daha düşük duyarlılık ve sonuçların daha geç çıkması sayılabilir.

Kan testleri, deri testlerinin uygulanamadığı durumlarda veya doğrulama amacıyla kullanılır. Besin alerjilerinin tanısında sıklıkla tercih edilir.

Provokasyon Testleri

Provokasyon testleri, şüpheli alerjenin kontrollü şekilde verilmesiyle gerçek alerjik reaksiyonun gözlemlenmesidir. Altın standart tanı yöntemi olarak kabul edilir.

Oral besin provokasyon testi, besin alerjilerinin kesin tanısında kullanılır. Şüpheli besin artan dozlarda verilir ve reaksiyonlar izlenir. Ciddi alerjik reaksiyon riski nedeniyle hastanede, acil müdahale imkanı olan koşullarda yapılmalıdır.

Nazal veya bronşiyal provokasyon testleri, solunum alerjenlerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir. Alerjen burna veya bronşlara uygulanır ve tepki ölçülür.

İlaç provokasyon testleri, ilaç alerjisi şüphesinde uygulanır. Yavaş doz artışıyla ilaç verilir ve reaksiyon gözlemlenir.

Teste Hazırlık

Alerji testlerinden önce bazı ilaçların kesilmesi gerekebilir. Antihistaminikler, deri testlerinin sonuçlarını baskılayabilir. Test öncesi 3-7 gün antihistaminik kullanılmamalıdır.

Bazı antidepresanlar ve mide ilaçları da antihistaminik etki gösterebilir. Kullandığınız tüm ilaçları doktorunuza bildirin.

Sistemik kortikosteroidler kısa süreli kullanımlarda deri testlerini etkilemez ancak topikal steroidler test bölgesine uygulanmamalıdır.

Test yapılacak bölgede egzama veya döküntü olmamalıdır. Güneş yanığı da test sonuçlarını etkileyebilir.

Test Sonuçlarının Yorumlanması

Alerji testleri, duyarlılığı gösterir ancak tek başına tanı değildir. Test sonuçları, klinik öykü ile birlikte değerlendirilmelidir.

Pozitif test sonucu, o alerjene karşı duyarlılık olduğunu gösterir. Ancak bu, klinik alerjik hastalık olduğu anlamına gelmez. Bazı kişilerde duyarlılık olmasına rağmen belirti görülmez.

Negatif test sonucu, genellikle o alerjene karşı duyarlılık olmadığını gösterir. Ancak yanlış negatif sonuçlar olabilir.

Alerjist veya immunolog, test sonuçlarını öykü ve fizik muayene bulgularıyla birleştirerek tanı koyar ve tedavi planlar.

Çocuklarda Alerji Testleri

Alerji testleri çocuklarda da güvenle uygulanabilir. Deri prick testi bebeklerden itibaren yapılabilir ancak 6 aylıktan önce güvenilirliği düşüktür.

Çocukların cilt reaktivitesi yetişkinlerden farklı olabilir. Sonuçların yorumlanmasında bu göz önünde bulundurulmalıdır.

Kan testleri, özellikle küçük çocuklarda ve işbirliği sağlanamayan durumlarda tercih edilebilir.

Sonuç

Alerji testleri, alerjik hastalıkların tanısında ve yönetiminde önemli araçlardır. Deri prick testi en yaygın kullanılan yöntemdir. Kan testleri ve provokasyon testleri duruma göre tercih edilir. Test sonuçları mutlaka uzman tarafından klinik bulgularla birlikte değerlendirilmelidir. Doğru tanı, etkili tedavi ve alerjen kaçınma stratejilerinin temelini oluşturur.